AGS4.3

अन्त्येष्टिः

अथैतानि पात्राणि योजयेत् ॥ १ ॥

Now (अथ) he should place (योजयेत्) these sacrificial utensils (एतानि पात्राणि) (on the dead body).

दक्षिणे हस्ते जुहूम् ॥ २ ॥

The juhū (जुहूम्) (type of spoon) on the right hand (दक्षिणे हस्ते).

Note: This and the following sūtras mention several details about Vedic sacrificial implements.  For more details, see this document.

सव्य उपभृतम् ॥ ३ ॥

The upabhṛt (उपभृतम् ) (a type of ladle) on the left hand (सव्ये).

दक्षिणे पार्श्वे स्फ्यम् सव्येऽग्निहोत्रहवणीम् ॥ ४ ॥

On the right side (दक्षिणे पार्श्वे), the sphya (स्फ्यम्) (wooden sword), and on the left (सव्ये) the agnihotrahavaṇī (अग्निहोत्रहवणीम्) (type of ladle).

उरसि ध्रुवाम् शिरसि कपालानि दत्सु ग्राव्णः ॥ ५ ॥

On the chest (उरसि) the dhruvā (ध्रुवाम्) (type of ladle), on the head (शिरसि) the kapālas (कपालानि ) (earthen plates), on the teeth (दत्सु) the soma-pressing stones (ग्राव्णः).

नासिकयोः स्रुवौ ॥ ६ ॥

On the nostrils (नासिकयोः) the two sruvas (स्रुवौ) (small ladle).

भित्त्वा चैकम् ॥ ७ ॥

If there is only one (एकम्), then having broken it (च भित्त्वा) (into two pieces).

कर्णयोः प्राशित्रहरणे ॥ ८ ॥

On the ears (कर्णयोः) the two prāśitraharaṇas (प्राशित्रहरणे) (type of vessel).

भित्वा चैकम् ॥ ९ ॥

If there is only one (एकम्), then having broken it (च भित्त्वा) (into two pieces).

उदरे पात्रीम् ॥ १० ॥

On the stomach (उदरे) the pātrī (पात्रीम् ) (type of vessel).

समवत्तधानञ्च चमसम् ॥ ११ ॥

And (च) (on the stomach) the cup (चमसम्) in which cut-off portions of the sacrificial food are kept (समवत्तधानम्).

उपस्थे शम्याम् ॥ १२ ॥

On the abdomen (उपस्थे) the śamyā (शम्याम्).

अरणी ऊर्वोरुलूखलमुसले जङ्घयोः ॥ १३ ॥

The fire-sticks (अरणी ) on the thighs (उर्वोः) and mortar and pestle (उलूखलमुसले) on the lower legs (जङ्घयोः).

पादयोः शूर्पे ॥ १४ ॥

On the feet (पादयोः ) the two winnowing baskets (शूर्पे ).

भित्वा चैकम् ॥ १५ ॥

If there is only one (एकम्), then having broken it (च भित्त्वा) (into two pieces).

आसेचनवन्ति पृषदाज्यस्य पूरयन्ति ॥ १६ ॥

They fill (पूरयन्ति) the implements with hollows (आसेचनवन्ति) with a mixture of ghee and curds (पृषदाज्यस्य).

Note: आसेचनवन्ति = capable of holding liquids

अमा पुत्रो दृषदुपले कुर्वीत ॥ १७ ॥

The son (पुत्रः) should make his own (अमा कुर्वीत) the lower and upper mill-stones (दृषदुपले).

लौहायासञ्च कौलालम् ॥ १८ ॥

And also those made of copper and gold (लौहायासम् च), and those made by potters (कौलालम्).

Note: The commentator clarifies that all the vessels and implements not retained by the son for his own use should be consigned to the flames along with the deceased.

अनुस्तरण्या वपामुत्खित्य शिरो मुखं प्रच्छादयेत् – ’अग्नेर्वर्म परिगोभिर्व्ययस्व’ इति ॥ १९ ॥

Having extracted (उत्खित्य) the omentum (वपाम्) of the (sacrificed) anustaraṇī, (अनुस्तरण्याः) (the performer) should cover (प्रच्छादयेत् ) the head and face (शिरः मुखम्) (of the deceased) while reciting the mantra (इति) अग्नेर्वर्म परिगोभिर्व्ययस्व (RV 10.16.7).

Note: The omentum is a membranous double layer of fatty tissue that covers and supports the intestines and organs in the lower abdominal area.

वृक्का उद्धृत्य पाण्योरादध्यात् – ’अतिद्रव सारमेयौ श्वानौ’ इति दक्षिणे दक्षिणं सव्ये सव्यम् ॥ २० ॥

Having taken out (उद्धृत्य) the kidneys (वृक्कौ), he should place them (आदध्यात्) on the hands (पाण्योः) with the mantra (इति) अतिद्रव सारमेयौ श्वानौ (RV 10.14.10) – the right (kidney) (दक्षिणं) on the right hand (दक्षिणे) and the left (सव्यम्) (kidney) on the left hand (सव्ये).

हृदये हृदयम् ॥ २१ ॥

(He should silently place) the heart (हृदयम्) (of the anustaraṇī) on the heart (हृदये) (of the deceased).

पिण्ड्यौ चैके ॥ २२ ॥

Some say (एके) that two lumps (of flour) should also be placed (च).

वृक्कापचार इत्येके ॥ २३ ॥

Some say (एके इति) that (the two lumps should be used) only if the kidneys are not available (वृक्कापचारः).

Note: This indicates that the use of the anustaraṇī must have been optional, because the kidneys will not be available only if the anustaraṇī is not used.

सर्वां यथाङ्गं विनिक्षिप्य चर्मणा प्रच्छाद्य – ’इममग्ने चमसं मा वि जिह्वर’ इति प्रणीताप्रणयनमनुमन्त्रयते ॥ २४ ॥

Having placed (विनिक्षिप्य) all (सर्वाम्) the limbs (of the anustaraṇī) on the respective limbs (यथाङ्गम्) (of the deceased), and having covered (प्रच्छाद्य) (the dead body) with its hide (चर्मणा), he consecrates (अनुमन्त्रयते) the praṇītāpraṇayana (प्रणीताप्रणयनम्) (a pot used to hold holy water) with the mantra (इति) इममग्ने चमसं मा वि जिह्वरः (RV 10.16.8)

सव्यं जान्वन्वाच्य दक्षिणाग्नावाज्याहुतीर्जुहुयात् – ’अग्नये स्वाहा’ ’सोमाय स्वाहा’ ’लोकाय स्वाहा’ ’अनुमतये स्वाहा’ इति ॥ २५ ॥

Having bent (अन्वाच्य) his left knee (सव्यम् जानु), he should make (जुहुयात्) (four) ghee-offerings (आज्याहुतीः) to the dakṣiṇa fire (दक्षिणाग्नौ) with the mantras (इति) –  ’अग्नये स्वाहा’ ’सोमाय स्वाहा’ ’लोकाय स्वाहा’ ’अनुमतये स्वाहा’.

पञ्चमीमुरसि प्रेतस्य – ’अस्माद्वै त्वमजायथा अयं त्वदधिजायतामसौ स्वर्गाय लोकाय स्वाहा’ इति ॥ २६ ॥

(He should then make) a fifth offering (पञ्चमीम्) on the chest (उरसि) of the deceased (प्रेतस्य) with the mantra (इति) – अस्माद्वै त्वमजायथा अयं त्वदधिजायतामसौ स्वर्गाय लोकाय स्वाहा ।

Note: This mantra is from the Vājasaneyī Saṃhitā.


AGS    AGS4.2     AGS4.4
Advertisements