AGS4.9

शूलगवः

अथ शुलगवः ॥ १ ॥

Now the Śūlagava rite (will be described).

Note: The commentator (Gārgya Nārāyaṇa) explains the derivation of Śūlagava: शूलोऽस्यास्तीति शुलः । … शूलीत्यर्थः । शूलिने रुद्राय गोपशुना यागः । स शूलगवः । – Śūla means “the person who has a Śūla” i.e. Śūlin or Rudra. The sacrifice of a bull for Rudra is called Śūlagava.

शरदि वसन्ते वार्द्रया ॥ २ ॥

(This rite should be performed) in autumn (शरदि) or spring (वसन्ते वा) under the star Ārdrā (आर्द्रया).

श्रेष्ठं स्वस्य यूथस्य ॥ ३

(One should use) the best (ox) (श्रॆष्ठम्) in one’s herd (स्वस्य यूथस्य).

अकुष्ठिपृषत् ॥ ४ ॥

(The ox) should be neither leprous nor be red with white spots (अकुष्ठिपृषत्).

कल्माषमित्येके ॥ ५ ॥

Some say that (इति एके) it should have black spots (कल्माषम्).

कामं कृष्णमालोहवांश्चेत् ॥ ६ ॥

If desired (कामम्), one which is black (कृष्णम्) if it is reddish (आलोहवान् चेत्).

व्रीहियवमतीभिरद्भिरभिषिच्य ॥ ७ ॥

Having sprinkled it (अभिषिच्य) with water (अद्भिः) mixed with rice and barley (व्रीहियवमतीभिः)

शिरस्त आ भसत्तः ॥ ८ ॥

From head (शिरस्तः) to tail (आ भसत्तः).

रुद्राय महादेवाय जुष्टो वर्धस्वस्वेति ॥ ९ ॥

While reciting (इति) ‘रुद्राय महादेवाय जुष्टो वर्धस्व’ ( Be prosperous, being dear to Rudra Mahādeva‘)

तं वर्धयेत्सम्पन्नदन्तमृषभं वा ॥ १० ॥

He should fatten it (तम् वर्धयेत्) till its teeth are grown (सम्पन्नदन्तम्) or till when it has become a bull (ऋषभम्).

यज्ञियायां दिशि ॥ ११ ॥

(He should take it) in the direction (दिशि) suitable for sacrifice (यज्ञियायाम्) (i.e East or North).

असन्दर्शने ग्रामात् ॥ १२ ॥

(To a place) where it cannot be seen (असन्दर्शने) from the village (ग्रामात्).

ऊर्ध्वमर्धरात्रादुदित इत्येके ॥ १३ ॥

Some say (इति एके) (that this rite should be performed) after midnight (ऊर्ध्वम् अर्धरात्रात्) and before dawn (उदितः).

वैद्यं चरित्रवन्तं ब्रह्माणमुपवेश्य सपलाशामार्द्रशाखां यूपं निखाय व्रतत्यौ कुशरज्जू वा रशने अन्यतरया यूपं परिवीयान्यतरयार्धशिरसि पशुं बद्ध्वा यूपे रशनया वा नियुनक्ति ’यस्मै नमस्तस्मै त्वा जुष्टं नियुज्मि’ इति ॥ १४ ॥

Having seated (उपवेश्य) a brāhmaṇa (ब्रह्माणम्) knowledgeable about the ritual (वैद्यं चरित्रवन्तं ), having driven into the ground (निखाय) as a sacrificial post (यूपम् ) a fresh branch (आर्द्रशाखाम्) with leaves (सपलाशम्), (and using) two creepers (व्रतत्यौ) or ropes of kuśa (कुशरज्जू वा) as ropes (रशने), having wound one around (अन्यतरया परिवीय) the sacrificial post (यूपम्) , and having tied (बद्ध्वा) the other (अन्यतरया) in the middle of the head (अर्धशिरसि), he ties it (नियुनक्ति) to the sacrificial post (यूपे) or to the rope (रशनया वा) (tied to the post) while reciting ‘यस्मै नमस्तस्मै त्वा जुष्टं नियुज्मि’ (I tie you for the one for whom is the obeisance and for whom you are dear).

Notes

  • चरित्रवन्तं – The commentator explains: यः स्वयं कृतवानसौ चरित्रवान् – one who has himself performed this ritual
  • अर्धशिरसि – between the horns, with the rope tied to the right horn

प्रोक्षणादि समानं पशुना विशेषान्वक्ष्यामः ॥ १५ ॥

The sprinkling of water etc. (प्रोक्षणादि) is the same (समानम्) as in any animal sacrifice (पशुना) – we will explain (वक्ष्यामः) only the special rites (विशेषम्) (applicable in this case).

पात्र्या पलाशेन वा वपां जुहुयादिति ह विज्ञायते ॥ १६ ॥

It is known that (इति ह विज्ञायते) he should sacrifice (जुहुयात्) the omentum (वपाम्) with a wooden vessel (पात्र्या) or a palāśa leaf (पलाशेन वा)

Note: पात्री = a special vessel made of wood

’हराय मृडाय शर्वाय शिवाय भवाय महादेवायोग्राय भीमाय पशुपतये रुद्राय शङ्करायेशानाय स्वाहा’ इति ॥ १७ ॥

While reciting (इति) – ’हराय मृडाय शर्वाय शिवाय भवाय महादेवाय उग्राय भीमाय पशुपतये रुद्राय शङ्कराय ईशानाय स्वाहा’

Note: There are twelve names of Rudra here.

षड्भिर्वोत्तरैः ॥ १८ ॥

Or (वा) by the last (उत्तरैः) six ones (षड्भिः) (i.e. ’उग्राय भीमाय पशुपतये रुद्राय शङ्कराय ईशानाय स्वाहा’)

’रुद्राय स्वाहा’इति वा ॥ १९ ॥

Or by (इति वा) (a single) mantra – ’रुद्राय स्वाहा’.

चतसृषु चतसृषु कुशनूनासु चतसृषु दिक्षु बलिं हरेद् ’यास्ते रुद्र पूर्वस्यां दिशि सेनास्ताभ्य एनं नमस्ते अस्तु मा मा हिंसीः’ इत्येवं प्रतिदिशं त्वादेशनम् ॥ २० ॥

He should make offerings(बलिम् हरेत्) in the four directions (चतसृषु दिक्षु) using four kuśa blades for each offering (चतसृषु चतसृषु कुशनूनासु) with the mantra (इति) ’यास्ते रुद्र पूर्वस्यां दिशि सेनास्ताभ्य एनं नमस्ते अस्तु मा मा हिंसीः’ (O Rudra! Those hordes of yours in the northern direction – this obeisance is for them, may they not harm me) and similarly in each direction (प्रतिदिशम् तु आदेशनम्)

Note: The appropriate word for the direction has to be substituted while making the offering in each direction, for example दक्षिणस्यां दिशि, प्रतीच्यां दिशि, उदीच्यां दिशि)

चतुर्भिः सूक्तैश्चतस्रो दिश उपतिष्ठते ’कद्रुद्रायेमारुद्रायाते पितरिमा रुद्राय स्थिरधन्वने’ इति ॥ २१ ॥

He worships (उपतिष्ठते) the four directions (चतस्रः दिशः) with the four hymns (चतुर्भिः सूक्तैः) – कद्रुद्राय (RV 1.43), इमा रुद्राय (RV 1.114), आ ते पितः (RV 2.33), and इमारुद्राय स्थिरधन्वने (RV 7.46)

सर्वरुद्रयज्ञेषु दिशामुपस्थानम् ॥ २२ ॥

The worship (उपस्थानम्) of the four directions (दिशाम्) is performed in all sacrifices to Rudra (सर्वरुद्रयज्ञेषु)

तुषान्फलीकरणांश्च पुच्छं चर्म शिरः पादानित्याग्नावनुप्रहरेत् ॥ २३ ॥

The husk (तुषान्) , chaff (फलीकरणान् च) (of the rice used to prepare the sthālīpāka offering), and (च) the tail (पुच्छम्), skin (चर्म), head (शिरः) and feet (पादान्) (of the immolated animal) should be thrown (इति प्रहरेत्) into the fire (अग्नौ).

भोगं चर्मणा कुर्वीतेति शांवत्यः ॥ २४ ॥

Śāṃvatya says (इति शांवत्यः) that anything useful (भोगम्) (shoes etc.) should be made (कुर्वीत) from the skin (चर्मणा).

उत्तरतोऽग्नेर्दर्भवीतासु कुशसूनासु वा शोणीतं निनयेत् ’श्वासिनीर्घोषिणीर्विचिन्वतीः समश्नुतीः सर्पा एतद्वोऽत्र तद्धरध्वम्’ इति ॥ २५ ॥

To the north (उत्तरतः) of the fire (अग्नेः), on bunches of darbha grass (दर्भवीतासु) or kuśa blades (कुशसूनासु वा), he should pour out the blood (शोणीतं निनयेत् ) with the mantra (इति) – ‘श्वासिनीर्घोषिणीर्विचिन्वतीः समश्नुतीः सर्पा एतद्वोऽत्र तद्धरध्वम्’ ( O hissing serpents who are looking for food – this is for you, take it!)

अथेदङ्ङावृत्य श्वासिनीर्घोषिणीविचिन्वतीः समश्नुतीः सर्पा एतद्वोऽत्र तद्धरध्वमिति सर्पेभ्यो यत्तत्रासृगूवध्यं वाव स्रुतं भवति तद्धरन्ते सर्पाः ॥ २६ ॥

Then (अथ) turning to the north (उदङ् आवृत्य) he offers to the serpents (सर्पेभ्यः) with the mantra (इति) – ‘श्वासिनीर्घोषिणीर्विचिन्वतीः समश्नुतीः सर्पा एतद्वोऽत्र तद्धरध्वम्’ ( O hissing serpents who are looking for food – this is for you, take it!). Then the serpents (सर्पाः) take away (हरन्ते) that blood (तत् असृक्) and entrails(ऊवध्यम्) spilled (वाव स्रुतम् भवति) in whichever place (यत् तत्र) (when the animal was sacrificed).

सर्वाणि ह वा अस्य नामधेयानि ॥ २७ ॥

All names (सर्वाणि नामधेयानि) indeed are (ह वै) of this (अस्य) (Rudra)

सर्वाः सेनाः ॥ २८ ॥

All the armies (सर्वाः सेनाः) (belong to Rudra)

सर्वाण्युच्छ्रयणानि ॥ २९ ॥

All the excellent creatures (सर्वाणि उच्छ्रयाणि) (belong to Rudra)

इत्येवंविद्यजमानं प्रीणाति ॥ ३० ॥

(Rudra) blesses (प्रीणाति) the worshipper (यजमानम्) who knows this (इति एवम् वित्).

नास्य ब्रुवाणं च न हिनस्तीति विज्ञायते ॥ ३१ ॥

It is said that (इति विज्ञायते) (Rudra) does not harm (न हिनस्ति इति) even (च) the one who explains (i.e. understands) this (अस्य ब्रुवाणम् ).

नास्य प्राश्नीयात् ॥ ३२ ॥

One should not eat (न प्राश्नीयात्) (the left over parts) of this (अस्य) (animal).

Note: The commentator says this prohibition is optional for it is sanctioned by sūtra 35 below.

नास्य ग्राममाहरेयुरभिमारुको हैष देवः प्रजा भवतीति ॥ ३३ ॥

They should not take (न आहरेयुः) to the village (ग्रामम्) any material of (i.e. used in) this (अस्य) (rite), for this god (एषः देवः) is the destroyer of people (प्रजाः अभिमारुकः भवति).

अमात्यानन्ततः प्रतिषेधयेत् ॥ ३४ ॥

He should keep away (प्रतिषेधयेत्) relatives (अमात्यान्) from the vicinity (अन्ततः) (of the place where this rite was conducted).

नियोगात्तु प्राश्नीयात्स्वस्त्ययन इति ॥ ३५ ॥

However, (तु), (the left over parts) should be eaten (प्राश्नीयात्) by the rule (नियोगात्) (pertaining to animal sacrifices) after pronouncing a benediction (स्वस्त्ययनः इति).

स एष शुलगवो धन्यो लोक्यः पुण्यः पुत्र्यः पशव्य आयुष्यो यशस्यः ॥ ३६ ॥

This Śūlagava just described (सः एषः शूलगवः) produces wealth (धन्यः), fame (लोक्यः), merit (पुण्यः), sons (पुत्र्यः), cattle (पशव्यः), long-life (आयुष्यः), and fame (यशस्यः).

इष्ट्वान्यमुत्सृजेत् ॥ ३७ ॥

Having sacrificed (इष्ट्वा) (an ox) he should designate another (अन्यम् उत्सृजेत्).

Note: Here the commentator says that another should be designated for the next performance of the ritual (पुनः शूलगवकरणार्थम्)

नानुत्सृष्टः स्यात् ॥ ३८ ॥

He should not be (न स्यात्) without a designated animal (अनुत्सृष्टः).

नहापशुर्भवतीति विज्ञायते ॥ ३९ ॥

It is said that (इति विज्ञायते) there should never be the lack of an animal unfit (नहा पशुः भवति)(for this rite).

शन्तातीयं जपन्गृहानियात् ॥ ४० ॥

(After the sacrifice) he should go home (गृहान् इयात्) reciting the Śantātīya mantras (शन्तातीयम् जपन्).

पशूनामुपताप एनमेव देवं मध्ये गोष्ठस्य यजेत् ॥ ४१ ॥

On his animals being afflicted by disease (पशूनाम् उपतापे), he should sacrifice (यजेत्) to the same god (एनम् एव देवम्) (Rudra) in the middle of the cow-pen (गोष्ठस्य मध्ये).

Commentary: This seems like a rather bizarre suggestion.

स्थालीपाकं सर्वहुतम् ॥ ४२ ॥

(He should offer) the sthālīpāka (स्थालीपाकं) and sarvahuta (सर्वहुतम्) (as in any other animal sacrifice).

बर्हिराज्यं चानुप्रहृत्य धूमतो गा आनयेत् ॥ ४३ ॥

(At the end) having thrown (अनुप्रहृत्य) the sacrificial grass (बर्हिः) and ghee (आज्यम्) (into the fire), he should lead the cattle (गाः आनयेत्) through the smoke (धूमतः).

शन्तातीयं जपन्पशूनां मध्यमियान्मध्यमियात् ॥ ४४ ॥

While reciting the Śantātīya mantras (शन्तातीयं जपन्) he should go (इयात्) in the midst (मध्यम्) of the cattle (पशूनाम्).

Note: The repetition of मध्यमियात् signifies the end of the work.

नमः शौनकाय नमः शौनकाय ॥ ४५ ॥

Obeisance to Śaunaka, Obeisance to Śaunaka.

Note: Śaunaka was the guru of Āśvalāyana which is why he ends his work by paying homage to him.


AGS    AGS4.8
Advertisements